Mezun Olan Yabancı Öğrenci Türkiye’de Kalmak İsterse: İkametten Çalışma İznine Geçiş

Kampüste diplomasıyla poz veren yabancı mezun

Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayan yabancılar için mezuniyet sonrası iki önemli süre vardır: Mezuniyetten itibaren 6 ay içinde başvurulursa bir defaya mahsus en çok 1 yıllık kısa dönem ikamet izni alınabilir. Mezuniyetten itibaren 1 yıl içinde yapılan çalışma izni başvuruları ise özel esaslara göre değerlendirilir. Bu iki süreyi doğru planlayan mezunlar, öğrenci ikametinden çalışma iznine kesintisiz geçebilir. Poyraz Danışmanlık olarak bu yazıda, mezun yabancı öğrenci çalışma izni sürecini 6735 ve 6458 sayılı kanunlara göre anlatıyoruz.

Mezuniyetle Birlikte Ne Değişir?

Öğrenci ikamet izni, Türkiye’deki bir yükseköğretim kurumunda öğrenim görecek yabancılara verilir (6458 sayılı Kanun md. 38). Öğrenimin sona ermesi, bu iznin dayanağını ortadan kaldırır. Öğrenimin sürdürülemeyeceğinin anlaşılması veya iznin veriliş amacı dışında kullanılması gibi hâllerde öğrenci ikamet izni iptal edilir ya da uzatılmaz (6458 sayılı Kanun md. 40). Bu nedenle mezuniyet tarihi, ikamet ve çalışma planlamasının başlangıç noktasıdır.

Süre 1: Mezuniyetten Sonra 6 Ay İçinde Kısa Dönem İkamet

Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 31/1-i maddesine göre Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanlardan mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde müracaat edenlere kısa dönem ikamet izni verilebilir. Bu kapsamda verilen ikamet izni bir defaya mahsus ve en fazla bir yıl süreli olabilir (6458 sayılı Kanun md. 31/4).

Bu ikamet izni, mezunun Türkiye’de yasal olarak kalmaya devam ederken iş araması veya çalışma izni sürecini başlatması için zaman kazandırır. Ancak tek başına çalışma hakkı vermez: Çalışma izni dışındaki bir nedenle ikamet izni olması, yabancıya çalışma hakkı sağlamaz (6735 sayılı Kanun md. 12/1).

Süre 2: Mezuniyetten Sonra 1 Yıl İçinde Çalışma İzni Başvurusu

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 19/5 maddesine göre Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayan yabancının mezuniyet tarihinden itibaren bir yıl içinde çalışma izni başvurusu yapması hâlinde başvuru, Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulunca belirlenen esaslar doğrultusunda değerlendirilir.

Uygulama Yönetmeliği’nin 43/4 maddesi de bu başvuruların il, süre, sektör, işkolu, meslek, izin türü ve yabancının mezun olduğu bölüm gibi kriterlere göre değerlendirilmesi ve sınırlandırılmasına ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisini Genel Müdürlüğe verir. Bu esaslar dönemsel olarak güncellenebildiği için başvuru öncesinde Bakanlığın güncel duyurusu kontrol edilmelidir.

Geçiş Takvimi: Adım Adım

  1. Mezuniyet tarihini belgeleyin. Hem 6 aylık hem 1 yıllık süreler mezuniyet tarihinden başlar.
  2. İkamet durumunu planlayın. Öğrenci ikameti sona erecekse, mezuniyetten itibaren 6 ay içinde kısa dönem ikamet izni başvurusunu değerlendirin. İkamet başvuruları Göç İdaresi’ne yapılır.
  3. İşvereni bulun ve başvuruyu başlatın. Bir işverene bağlı çalışacak yabancı adına başvuruyu işveren sistem üzerinden yapar ve onaylar (Yönetmelik md. 17/3).
  4. İkamet şartını kontrol edin. Genel Müdürlüğün belirlediği istisnalar dışında, yurt içinden yapılan çalışma izni başvurularında yabancının en az altı ay süreli geçerli bir ikamet izni olması gerekir (Yönetmelik md. 15/4).
  5. 1 yıllık süreyi kaçırmayın. Mezuniyetten itibaren bir yıl içinde yapılan başvurular Kanunun 19/5 maddesindeki özel esaslara göre değerlendirilir.

Öğrenciyken Alınan Çalışma İzni Ne Olur?

Öğrenim sırasında Kanunun 19. maddesi kapsamında çalışma izni alan bir yabancı için, öğrenci ikamet izninin iptal edilmesi çalışma izninin de iptal sebebidir (Yönetmelik md. 56/1-m). Mezuniyet sonrasında aynı işyerinde çalışmaya devam edilecekse, iznin durumu ve gerekiyorsa yeni bir başvuru ihtiyacı mezuniyetten önce değerlendirilmelidir. Öğrenim süresince çalışma kuralları için yabancı öğrenci çalışma izni rehberimize bakabilirsiniz.

Mühendislik ve Mimarlık Mezunları İçin Not

Öğrenimini Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunun mühendislik veya mimarlık fakültesinde tamamlayarak mühendis veya mimar unvanı alan yabancılar, proje bazlı ve geçici süreyle çalışma izni alarak bu meslekleri icra edebilir (6735 sayılı Kanun md. 20).

Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

  • Kısa dönem ikamet çalışma hakkı vermez. Çalışmaya başlamak için çalışma izninin onaylanması gerekir.
  • Yasak meslekler mezunlar için de geçerlidir. Diploma alanı ne olursa olsun, kanunla Türk vatandaşlarına ayrılan mesleklerde çalışma izni verilmez. Ayrıntılar için yabancıların çalışamayacağı meslekler yazımıza bakabilirsiniz.
  • Ön izin gerektiren alanlar: Mesleki yeterlilik gerektiren sağlık ve eğitim hizmetlerinde çalışma izninden önce ilgili bakanlığın ön izni gerekir (Kanun md. 8).
  • İzinsiz çalışmanın cezası ağırdır. 2026 yılında izinsiz çalışan yabancıya 40.977 TL, izinsiz yabancı çalıştıran işverene her bir yabancı için 102.503 TL idari para cezası uygulanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Mezun olan yabancı öğrenci Türkiye’de kalabilir mi?

Mezuniyetten itibaren 6 ay içinde başvuran mezunlara, bir defaya mahsus en çok 1 yıllık kısa dönem ikamet izni verilebilir.

Mezuniyetten sonra çalışma izni için ne kadar süre var?

Mezuniyetten itibaren 1 yıl içinde yapılan çalışma izni başvuruları, Danışma Kurulunca belirlenen özel esaslara göre değerlendirilir.

Mezun ikameti ile çalışılabilir mi?

Hayır. Kısa dönem ikamet izni çalışma hakkı vermez; çalışma izni ayrıca alınmalıdır.

Mezun ikameti uzatılabilir mi?

Bu kapsamdaki ikamet izni kanunda bir defaya mahsus ve en fazla bir yıl olarak düzenlenmiştir.

Mezuniyet sonrası çalışma izni sürecinizi planlamak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat değişebileceği için işlem öncesinde güncel düzenlemeleri kontrol edin.

Yukarı Çık