Yabancı Personel İçin İşverenin Sağlaması Gereken İstihdam ve Maaş Şartları

İşveren yabancı personel adayının belgelerini inceliyor

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın güncel çalışma izni değerlendirme kriterlerine göre işveren, kural olarak her yabancı çalışan için en az beş Türk vatandaşı istihdam etmeli ve en az 500.000 TL ödenmiş sermaye veya 8.000.000 TL net satış ya da 150.000 ABD doları ihracat şartından birini karşılamalıdır. Yabancıya ödenecek ücret de görevine göre brüt asgari ücretin belirli bir katından az olamaz. Poyraz Danışmanlık olarak bu yazıda, işverenlerin başvuru öncesinde kontrol etmesi gereken istihdam, mali yeterlilik ve ücret kriterlerini Bakanlığın yayımladığı metne göre anlatıyoruz.

Değerlendirme Kriterlerinin Dayanağı

Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin 21. ve 22. maddelerine göre çalışma izni başvuruları, Genel Müdürlükçe belirlenen değerlendirme kriterlerine göre incelenir. Genel Müdürlük bu kriterleri; işverenin sermayesi, satışları, ihracatı, toplam istihdamı, Türk ve yabancı çalışan oranı ile yabancının eğitimi, görevi ve ücreti gibi unsurları dikkate alarak belirler ve resmî internet sitesinde yayımlar. Kriterleri karşılamayan başvurular reddedilir (Yönetmelik md. 23/1-e).

1. İstihdam Kriteri: Her Yabancı İçin Beş Türk Vatandaşı

Bilanço esasına tabi işyerlerinde, çalışma izni istenen her bir yabancı için en az beş Türk vatandaşının istihdam edilmesi esastır.

İstisna: Son yıl net satış tutarı 50.000.000 TL veya daha fazla olan işyerlerinde, beş yabancıya kadar yapılan başvurularda istihdam kriteri uygulanmaz.

2. Mali Yeterlilik Kriteri: 500.000 TL Sermaye

İşyerinin durumu Aranan şart
Yeni kurulan işyeri (cari yılda kurulmuş, henüz yıl sonu bilançosu yok) Ödenmiş sermaye en az 500.000 TL
Faaliyette olan işyeri (en az bir yıl sonu bilançosu var) Ödenmiş sermaye en az 500.000 TL veya net satış en az 8.000.000 TL veya ihracat en az 150.000 ABD doları
Bilanço esasına tabi işyerlerinin kurduğu adi ortaklıklar Ortaklardan en az birinin yukarıdaki şartlardan birini karşılaması

Önemli not: İnternette hâlâ sıkça geçen “100.000 TL sermaye” eşiği, Bakanlığın kriter metnine göre yalnızca 1 Ocak 2025’e kadar uygulanan geçiş eşiğiydi. Bu tarihten sonra yapılan başvurularda 500.000 TL ve 8.000.000 TL eşikleri geçerlidir.

3. Ücret Kriteri: Göreve Göre Asgari Ücretin Katları

Yabancıya ödenecek ücret, başvuru tarihinde yürürlükte olan brüt asgari ücret esas alınarak aşağıdaki seviyelerden az olamaz:

Görev Asgari ücret seviyesi
Üst düzey yöneticiler ve pilotlar Asgari ücretin 5 katı
Mühendis ve mimarlar Asgari ücretin 4 katı
Diğer yöneticiler Asgari ücretin 3 katı
Uzmanlık ve ustalık gerektiren işler Asgari ücretin 2 katı
Ev hizmetleri ve diğer meslekler Asgari ücret

Başvuruda beyan edilen ücret, izin süresince fiilen ödenmelidir. Beyan edilen ücretin altında ücret ödenmesi çalışma izninin iptal sebebidir (Yönetmelik md. 56/1-n).

4. Daha Önce Türkiye’de Yasal Kalmış Yabancılar İçin İstisna

Bakanlığın 3 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlükte olduğunu belirttiği düzenlemeye göre, başvuru tarihinden önceki son üç yılda en az bir yıl Türkiye’de çalışma izni, ikamet izni veya uluslararası koruma kapsamında yasal olarak kalmış yabancılar için yurt içinden yapılan başvurularda, en fazla üç yabancıyla sınırlı olmak üzere istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz. Bu durumda işyerinde çalışma izniyle çalışan yabancı sayısının Türk vatandaşı sayısını geçmemesi gerekir.

5. Sektöre Göre Özel Kurallar

  • Bilişim: Bilişim sektöründeki işyerlerinde yazılım geliştirme, veri tabanı, mobil yazılım, sistem-ağ güvenliği gibi uzmanlıklarda istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz. Bilişim dışı işyerlerinde bu muafiyet en fazla iki yabancıyla sınırlıdır.
  • Turizm: Belgeli turizm işletmeleri ve sayılan diğer işletmelerde, uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerde en az on Türk vatandaşı çalıştırılıyorsa istihdam kriteri uygulanmaz.
  • Hayvancılık: Hayvan varlığı şartını sağlayan işletmelerde (örneğin en az 200 küçükbaş) her eşik için bir çoban veya hayvan bakıcısı olmak üzere en fazla üç yabancıya istihdam kriteri uygulanmaz.
  • İmalat, kümes hayvanları ve geri dönüşüm: Bu sektörlerde, 31.12.2027’ye kadar geçerli olmak üzere şube bazında her beş Türk vatandaşına karşılık bir yabancı için yapılan başvurular istihdam kriterinden muaf değerlendirilir.
  • Ar-Ge ve teknokentler: Ar-Ge veya tasarım merkezi belgeli şirketlerde ve teknoloji geliştirme bölgelerinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının olumlu görüşü aranır; istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz.
  • Sağlık ve eğitim: Mesleki yeterlilik gerektiren görevlerde ilgili bakanlıktan veya YÖK’ten ön izin zorunludur.

6. Şirket Ortağı Yabancılar

Yeni işyeri açan veya bir işyerine ortak olan yabancı için; işyerinin ödenmiş sermayesinin en az 500.000 TL olması koşuluyla yabancının sermaye payının en az 500.000 TL ve ortaklık payının en az yüzde yirmi olması aranır. İşyerinde en az beş Türk vatandaşı istihdamı da gerekir; ilk çalışma izni bu şartla şerhli düzenlenir ve iznin yedinci ayından itibaren her ay en az beş Türk vatandaşının çalışması esastır. 100.000 ABD doları ve üzeri sermaye payı olan yabancı ortaklarda bu iki şart uygulanmaz.

7. Kriterlerden Muaf Tutulan Yabancılar

Aşağıdaki yabancılar için istihdam, mali yeterlilik ve ücret kriterleri uygulanmaz. Durumun kamu kurumlarından alınmış belgelerle kanıtlanması zorunludur:

  • Annesi, babası veya çocuğu Türk vatandaşı olanlar,
  • Uzun dönem ikamet izni olanlar,
  • En az üç yıl Türk vatandaşıyla evlilik birliği içinde yaşayanlar,
  • İnsani ikamet izni verilenler ve Vatansız Kişi Kimlik Belgesi sahipleri,
  • Türkiye’de en az sekiz yıl çalışma izni veya belirtilen ikamet izinleriyle bulunmuş olanlar,
  • Türk soylu olduğu bildirilenler ve KKTC vatandaşları.

Bu kapsamda olmak da çalışma izni verileceği anlamına gelmez; kriter metni bunun mutlak hak sağlamadığını açıkça belirtir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yabancı işçi çalıştırmak için kaç Türk çalışan gerekir?

Genel kural, her bir yabancı için en az beş Türk vatandaşının istihdamıdır. Sektöre ve işyerinin satış hacmine göre istisnalar vardır.

Çalışma izni için şirket sermayesi ne kadar olmalı?

Güncel kriterlere göre en az 500.000 TL ödenmiş sermaye gerekir. Faaliyetteki işyerleri bunun yerine 8.000.000 TL net satış veya 150.000 ABD doları ihracat şartını da sağlayabilir.

Yabancı mühendise en az ne kadar maaş verilmeli?

Brüt asgari ücretin en az 4 katı ücret ödenmesi gerekir.

Kriterler uzatma başvurularında da aranır mı?

Kriter metnine göre uzatma başvurularında, başvurunun ilk yapıldığı tarihte geçerli olan mali yeterlilik kriteri esas alınır.

İşyerinizin kriterleri karşılayıp karşılamadığını başvuru öncesinde kontrol etmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Ret riskleri için çalışma izni ret sebepleri yazımıza da bakabilirsiniz.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Değerlendirme kriterleri Bakanlıkça dönemsel olarak güncellendiği için başvuru öncesinde güncel metni kontrol edin.

Yukarı Çık