Yabancıların Çalışmasının Yasak Olduğu Meslekler: Güncel Liste

Elinde belge tutan avukat, Türk vatandaşlarına ayrılan meslekler

Türkiye’de bazı meslek ve görevler kanunlarla yalnızca Türk vatandaşlarına ayrılmıştır. Bu işler için yapılan çalışma izni başvuruları, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 9. maddesi gereği reddedilir. Avukatlık, noterlik, eczacılık, diş hekimliği, veterinerlik, turist rehberliği ve özel güvenlik görevliliği bu mesleklerin başında gelir. Poyraz Danışmanlık olarak bu yazıda, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın yayımladığı güncel listeyi dayandığı kanun maddeleriyle birlikte derledik.

Yabancıların Çalışamayacağı Meslekler Neden Var?

Bu yasaklar tek bir kanunda değil, her mesleği düzenleyen kendi özel kanununda yer alır. Örneğin avukatlık için Avukatlık Kanunu, eczacılık için Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun, Türk vatandaşlığını mesleğe giriş şartı olarak arar. Uluslararası İşgücü Kanunu ise bu kuralları uygular: Diğer kanunlarda Türk vatandaşlarına ayrılan iş ve meslekler için yapılan çalışma izni başvuruları reddedilir (Kanun md. 9/1-ç). Aynı kural çalışma izni muafiyeti başvuruları için de geçerlidir (Uygulama Yönetmeliği md. 52).

Yabancıların Çalışmasının Yasak Olduğu Meslekler Listesi

Aşağıdaki liste, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü’nün resmî internet sitesinde yayımlanan listeye dayanır. Okumayı kolaylaştırmak için meslekleri alanlarına göre grupladık.

Hukuk ve Yargı

Meslek / Görev Dayanak
Hâkim ve savcı Hâkimler ve Savcılar Kanunu, md. 7
Avukat Avukatlık Kanunu, md. 3
Noter Noterlik Kanunu, md. 7
Arabulucu Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, md. 20
Konkordato komiseri Konkordato Komiserliği ve Alacaklılar Kuruluna Dair Yönetmelik, md. 4

Sağlık

Meslek / Görev Dayanak
Diş hekimliği Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, md. 30
Hastabakıcı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, md. 63
Eczacılık Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun, md. 2
Veterinerlik Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına (…) Dair Kanun, md. 2
Özel hastanelerde mesul müdür Hususi Hastaneler Kanunu, md. 9
Uzmanlık eğitimi dışında çalışacak yabancı asistanlar Tıpta Uzmanlık Tüzüğü, md. 20
Sağlık meslek hizmet birimi sorumlusu ve ruhsat sahibi Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik, md. 5

Mali ve Ticari İşler

Meslek / Görev Dayanak
Mali müşavirlik Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu, md. 4
Gümrük müşavir yardımcısı Gümrük Kanunu, md. 227
Kooperatif yönetim kurulu üyeleri Kooperatifler Kanunu, md. 56
Taşıma işleri organizatörlüğü Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği, md. 7
Tarım alanında iş aracısı Tarımda İş Aracılığı Yönetmeliği, md. 6

Güvenlik

Meslek / Görev Dayanak
Özel güvenlik şirketlerinin kurucu, yönetici ve eğiticileri ile tüzel kişi ortağın yetkilendirdiği temsilciler Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, md. 5
Özel güvenlik görevlileri Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, md. 10
Çarşı ve mahalle bekçiliği Çarşı ve Mahalle Bekçileri Hakkında Kanun, md. 3
Fahri trafik müfettişi Karayolları Trafik Kanunu, Ek md. 6

Turizm, Ulaştırma ve Denizcilik

Meslek / Görev Dayanak
Turist rehberi Turist Rehberliği Meslek Kanunu, md. 3
Acente sorumlusu, seyahat acentesi sorumlusu Seyahat Acenteleri ve Seyahat Acenteleri Birliği Kanunu, md. 3
Karasularında balık, istiridye, midye, sünger, inci ve mercan çıkarma; dalgıçlık, kılavuzluk, kaptanlık, çarkçılık, kâtiplik, tayfalık ve benzeri işler Kabotaj Kanunu, md. 3
Gemi acente yetkilisi ve gemi acente personeli Gemi Acenteleri Yönetmeliği, md. 7 ve 8
Stajyer havacılık bilgi yönetimi memuru Havacılık Bilgi Yönetimi Personeli Lisans ve Derecelendirme Yönetmeliği, md. 16

Eğitim, Spor ve Madencilik

Meslek / Görev Dayanak
Türkçeden başka dille öğretim yapan ve yabancılar tarafından açılmış okulların kurucuları Özel Öğretim Kanunu, md. 8
Spor müşavirleri Spor Müşavirleri Atanma ve Çalıştırma Yönetmeliği, md. 5
Madenlerde daimî nezaretçi ve teknik eleman Maden Yönetmeliği, md. 125 ve 130

Listeyi Okurken Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Yasak, mesleğin kendisine ilişkindir. Örneğin bir yabancı turist rehberi olarak çalışamaz; ancak aynı turizm işletmesinde rehberlik dışındaki bir görev için çalışma izni başvurusu, kendi şartlarına göre ayrıca değerlendirilir.
  • Kabotaj yasağı karasularıyla sınırlıdır. Kabotaj Kanunu, Türk karasularındaki belirli deniz işlerini Türk vatandaşlarına ayırır. Uluslararası gemi siciline kayıtlı ve kabotaj hattı dışında çalışan gemilerdeki yabancı gemiadamları için ayrıca çalışma izni muafiyeti düzenlemesi bulunur (Yönetmelik md. 48/1-l).
  • Liste değişebilir. Meslek kanunlarında yapılan değişiklikler listeyi doğrudan etkiler. Başvuru öncesinde Bakanlığın güncel listesini kontrol etmek gerekir.
  • Türk vatandaşlığı kazanılırsa durum değişir. Yasak, yabancılık statüsüne bağlıdır. Türk vatandaşlığını kazanan kişi, mesleğin diğer şartlarını karşılıyorsa bu mesleklerde çalışabilir.

Listede Olmayan Meslekler Serbest mi?

Hayır, listede olmamak otomatik olarak izin alınabileceği anlamına gelmez. Her başvuru, Bakanlığın değerlendirme kriterlerine göre ayrıca incelenir (Yönetmelik md. 21-22). Ayrıca bazı mesleklerde çalışma izninden önce ilgili kurumdan ön izin alınması zorunludur:

  • Mesleki yeterlilik gerektiren sağlık hizmetlerinde Sağlık Bakanlığı,
  • Mesleki yeterlilik gerektiren eğitim hizmetlerinde Millî Eğitim Bakanlığı,
  • Yükseköğretim kurumlarındaki yabancı öğretim elemanları için Yükseköğretim Kurulu

ön izin vermeye yetkilidir (Kanun md. 8). Mühendis ve mimarlar ise proje bazlı ve geçici süreyle çalışma izni alarak mesleklerini icra edebilir (Kanun md. 20).

Yasak Bir Meslekte Yabancı Çalıştırmanın Sonucu

Bu mesleklerde çalışma izni alınamayacağı için, yabancının bu işlerde çalıştırılması izinsiz çalıştırma anlamına gelir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 2026 yılı için açıkladığı tutarlara göre çalışma izni olmadan yabancı çalıştıran işverene her bir yabancı için 102.503 TL, bir işverene bağlı olarak izinsiz çalışan yabancıya ise 40.977 TL idari para cezası uygulanır. Ayrıca meslek kanunlarındaki yaptırımlar da ayrıca gündeme gelebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yabancılar Türkiye’de avukat olabilir mi?

Hayır. Avukatlık Kanunu’nun 3. maddesi Türk vatandaşlığını şart koşar; bu nedenle avukatlık yabancılara yasaktır.

Yabancı biri eczacı olarak çalışabilir mi?

Hayır. Eczacılık, Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun’un 2. maddesi gereği Türk vatandaşlarına ayrılmıştır.

Yabancılar turist rehberi olabilir mi?

Hayır. Turist Rehberliği Meslek Kanunu’nun 3. maddesi bu mesleği Türk vatandaşlarına ayırır.

Bu liste nereden kontrol edilir?

Güncel liste, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü’nün internet sitesindeki “Türk Vatandaşlarına Hasredilen Meslekler” sayfasında yayımlanır.

Planladığınız pozisyon için yabancı personel çalıştırılıp çalıştırılamayacağını öğrenmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat değişebileceği için işlem öncesinde güncel düzenlemeleri kontrol edin.

Yukarı Çık